GENEL TANIM
Borçlanma Araçları Piyasası Takası
Takasbank, Merkezi Karşı Taraf Hizmeti Sunduğu Piyasalara İlişkin Takas Hizmetleri Yönergesi uyarınca uluslararası standartları dikkate alarak, alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı olarak hareket ederek, SPK tarafından yetkilendirildiği piyasalarda MKT hizmeti sunmaktadır.
Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası’nda gerçekleşen tüm işlemlerin takas ve mutabakatı Takasbank tarafından yapılır. İşlemlerin takas ve mutabakatı aynı gün (T+0) yapılırken, yabancı para cinsinden menkul kıymetlerin takas ve mutabakatı en az 1 iş günü (T+1) sonrasında gerçekleştirilir. Vade tarihli işlemler, vade tarihinde takas ve uzlaştırma işlemlerine tabi tutulur. Takas ve uzlaştırma işlemleri, “netleştirme” ve “teslimat karşılığı ödeme” ilkeleri çerçevesinde kaydi olarak gerçekleştirilir. Bununla birlikte, takas ve uzlaştırma işlemleri, menkul kıymetlerin ihraççısına bağlı olarak farklı yöntemlerle sonuçlandırılır.
Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası’nda gerçekleşen tüm işlemlerin takas ve mutabakatı Takasbank tarafından gerçekleştirilir. Borsa İstanbul Borçlanma Araçları Piyasası’nda gerçekleştirilen işlemlerin takas ve mutabakatı aynı gün (T+0) yapılırken, yabancı para cinsinden menkul kıymetlerin takas ve mutabakatı en az 1 iş günü (T+1) sonra, vadeli işlemlerin ise vade gününde yapılır. Takas ve mutabakat, mahsuplaştırma ve teslim karşılığı ödeme prensipleri ile kayıt usulüyle gerçekleştirilir. Ancak, takas ve mutabakat işlemleri menkul kıymetlerin ihraççısına bağlı olarak farklı yöntemlerle sonuçlandırılır. MKK nezdindeki hesaplar Kurumsal Borç Senetleri ve Hisse Senedi Repo Piyasası için, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'ndaki hesaplar ise Devlet İç Borçlanma Senetleri, Tahviller ve Kira Sertifikaları için kullanılmaktadır. Üyelerin yükümlülüklerini vade tarihinde saat 16.45'e kadar yerine getirmeleri gerekmektedir. Aksi takdirde temerrüt kuralları ve prosedürleri uygulanmaktadır.
Borçlanma Araçları Teminat Takip (BİAŞ) İşlemleri
Borçlanma Araçları Piyasası İşlem Limit Karşılığı ve Uluslararası Tahvil Pazarı Teminatları olarak üyeden istenen varlıkların/kıymetlerin kabulü, iadesi, muhafazası, üyelere ve Borsa İstanbul’a raporlanması işlemleri Takasbank tarafından gerçekleştirilir.
Repo Ters-Repo Takip ve Raporlama
06/12/2015 tarih ve 29554 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sermaye Piyasası Kurulu’nun III-45.2 sayılı “Aracı Kurumlar Tarafından Yapılacak Repo Ve Ters Repo İşlemlerine İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ” (Tebliğ) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından çıkarılan “Bankalarca Yapılacak Repo Ve Ters Repo İşlemlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik” (Yönetmelik) ile aracı kurum ve bankaların gerçekleştirmiş olduğu repo-ters repo işlemlerine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Yukarıda yer alan her iki düzenlemede de banka ve aracı kurumların Borsa İstanbul A.Ş. (BİAŞ) piyasaları dışında yapacakları repo-ters repo işlemlerine ilişkin olarak Bankamız tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde Bankamıza bildirim yapma zorunluluğu bulunmaktadır.
Borçlanma Araçları Transferi
Borçlanma araçları transfer işlemleri üye içi ve üyeler arası transfer olmak üzere 2 'ye ayrılmaktadır. Üye içi transfer işlemleri üyelerin kendi depo hesapları arasındaki transferleri kapsamaktadır. Üyeler arası transfer işlemleri ise; serbest virman, şartlı virman ve Elektronik Menkul Kıymet Transferi (EMKT) olmak üzere temel olarak 3 ayrı yöntem ile gerçekleştirilebilmektedir. Ancak transfer yöntemleri menkul kıymetlerin merkezi saklama kuruluşuna göre de farklılık göstermektedir.
Aracı Kurum Blokaj İşlemleri
Sermaye Piyasası Kurulu’nun düzenlemeleri çerçevesinde aracı kurum ve portföy yönetim şirketlerinin SPK adına vermiş olduğu teminatlar Takasbank tarafından takip edilmektedir. Teminat olarak nakit, devlet iç borçlanma senedi, yatırım fonu katılma belgesi (portföy yönetim şirketleri hariç) ve teminat mektubu kabul edilmektedir.
Teminat mektubu dışındaki, teminat yatırma çekme işlemleri aracı kuruluşlar tarafından Takasbank ekranları kullanılarak gerçekleştirilmektedir. Teminat yatırma işlemleri gün içerisinde saat sınırı olmaksızın yapılabilmektedir. Ancak, saat 14.00’e kadar yatan nakit tutarlar aynı gün, saat 14.00’ten sonra yatan nakit tutarlar ise ertesi gün valörüyle nemalandırılmaktadır. Nakit çekme işlemleri ise saat 14.00’e kadar yapılabilmektedir.
BİAŞ Para Piyasası Takas ve Mutabakat Hizmetleri
Borsa İstanbul Para Piyasası'nda gerçekleştirilen işlemlerin takas ve mutabakatı T+0 esasına göre yapılır.
Borsa İstanbul'da kurulan ve 14/10/2016 tarihinde faaliyete geçen Borsa İstanbul Para Piyasası, TL cinsinden değişken faizli tahvil ihraçları ve değişken faizli SWAP işlemlerine esas teşkil edecek 1-3 aylık gösterge niteliğinde TL faiz oranını belirlemeyi amaçlamaktadır. Takasbank, “Takas ve Merkezi Karşı Taraf Hizmetleri İlkeleri Yönergesi” uyarınca uluslararası standartları dikkate alarak alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı konumunu üstlenerek BİAŞ Para Piyasası için MKT hizmeti sunmaktadır.
BİAŞ Para Piyasası Teminat İzleme
SPK ve Borsa İstanbul düzenlemeleri uyarınca, Borsa İstanbul'da gerçekleştirilen işlemlerin risk ve teminat yönetimi Takasbank tarafından yapılmaktadır. Teminat yönetimi kapsamında, Borçlanma Araçları Piyasası ve Uluslararası Tahvil Piyasası için teminat olarak tutulan varlıkların/menkul kıymetlerin kabulü, iadesi, saklanması, faiz tahakkuku ve Üyelere ve Borsa İstanbul'a raporlanması Takasbank tarafından gerçekleştirilmektedir.
