Şerit Komutlarını Atla
Ana içeriğe atla
Geri Dön

 Merkezi Karşı Taraf

Merkezi Karşı Taraf (MKT) Hizmeti, Takasbank’ın, alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı ise alıcı konumuna geçerek, bu hizmeti verdiği  piyasalarda gerçekleştirilen işlemlerin takasının tamamlanmasını teminat, garanti fonu ve tahsis edeceği sermayesi ile taahhüt ettiği hizmettir.

Merkezi karşı taraf hizmeti, hukuki ve finansal sonuçları itibariyle hem piyasa katılımcıları tarafından tercih edilen hem de denetim  otoriteleri  tarafından zorunlu olarak uygulanması talep edilebilen  bir finansal piyasa altyapı hizmetidir.  Dünyada organize  piyasalardaki uygulaması bir asrın ötesine giden merkezi karşı taraf uygulaması, küresel krizde merkezi karşı taraf  (merkezi takas)  kuruluşlarının  gösterdikleri  başarı sonrasında, tezgah-üstü (OTC) türev piyasalarından kaynaklanan  riskleri yönetmek için de çare olarak görülmüştür. Sonuçta merkezi karşı taraf kuruluşları sistemik riskin yönetiminde kamusal olarak nitelenebilecek sorumluluklar üstlenen kurumlar olarak değerlendirilmeye başlanmış, merkezi karşı taraf hizmetlerinde gözetilmesi zorunlu çok geniş bir  kurallar manzumesi ortaya çıkmıştır.

Takasbank, 30.12.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6362 sayılı yeni Sermaye Piyasası Kanunu ile sağlanan hukuki zemini kullanarak ilk önce 2 Eylül 2013 tarihinde kendi nezdinde işlettiği Ödünç Pay Piyasası’nda (ÖPP), 3 Mart 2014 tarihinden itibaren Borsa İstanbul A.Ş. (BİAŞ)  nezdindeki Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) ve Ekim 2016 tarihinden itibaren de Borsa İstanbul Para Piyasasında  MKT hizmeti vermeye başlamıştır. BİAŞ ve NASDAQ arasındaki stratejik ortaklık çerçevesinde yürütülen teknolojik altyapı dönüşümünün tamamlanmasını müteakip BİAŞ nezdindeki spot pay piyasası ile borçlanma araçları piyasasında da MKT hizmeti verilmeye başlanacaktır.  Takasbank’ın MKT mevzuat ve iş modeli CPMI-IOSCO’nun  temel prensipleri ve Avrupa Birliği’nin  düzenleme ve teknik standartları  gözetilerek oluşturulmuştur.
 
Takasbank, 23 Mart 2016 tarihinde SPK tarafından CPMI-IOSCO Finansal Piyasa Altyapılarına İlişkin Temel Prensiplere uyum sağlayan nitelikli MKT kuruluşu (Qalified CCP) olarak tanınmıştır. Akabinde de Takasbank Ağustos 2016 tarihinde AB düzenleyici otoritesi olan ESMA'ya üçüncü ülke MKT kuruluşu (third country  CCP) olarka tanınmak için başvuruda bulunmuştur.

MKT hizmetinin piyasaya ve yatırımcılara sağlayacağı başlıca avantajları aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür;

• Karşı Taraf Riskinin Merkezi Olarak Yönetilmesi ve Azaltılması,
• MKT Kuruluşunun Üyelere Karşı İşlemlerin Hukuki Muhatabı Olması,
• Likidite Riskinin ve Operasyonel Riskin Azaltılması,
• Bilgi Asimetrisini Yönetmek,
• Finansal Güvenilirliği ve Verimliliği Arttırmak,
• Gözetim Faaliyetlerinin Etkinliğini Arttırmak,
• Aracılık ve İşlem Maliyetlerini Azaltmak,
• Sistemik Riski Azaltmak,
 
Takasbank’ın MKT faaliyetleri ile ilgili kendi mevzuatı ve uluslararası prensipler çerçevesinde yaptığı bilgilendirme ve açıklamalar aşağıda sunulmaktadır.
 

CPMI-IOSCO ve Basel Prensiplerine Uyum

    CPMI-IOSCO Niteliksel Açıklamalar
    CMPI-IOSCO Sayısal Açıklamalar
    Basel Prensiplerine Uyum

Organizasyon ve Kurumsal Yönetime İlişkin Bilgiler

Faaliyet Raporları ve Finansal Tablolar

Kanun, Yönetmelik, Yönerge ve Prosedür ve Üyelik Sözleşmeleri

    VİOP Piyasasına Özel Düzenlemeler ve Üyelik Sözleşmesi
    Ödünç Pay Piyasasına(ÖPP) Özel Düzenlemeler ve Üyelik Sözleşmesi
    Pay Piyasasına Özel Düzenlemeler ve Üyelik Sözleşmesi
    BIST Para Piyasasına Özel Düzenlemeler ve Üyelik Sözleşmesi

Merkezi Karşı Taraf Hizmetine İlişkin Genel Uygulama Esasları

Merkezi Karşı Taraf Hizmetine İlişkin Genel Bilgiler

Sistem İletişim Protokollerine İlişkin Gereklilikler

Ürün ve Hizmet Ücretleri

EACH Üyeliği

Duyurular ve Kılavuzlar

    Diğer
​​