|
Takasbank personeli, ve ilgili işlemler için tüm Aracı Kuruluşlarca kullanmakta olan yazılımlar, Takasbank Bilgi İşlem Merkezi tarafından geliştirilmektedir. Sistem altyapımız entegre çalışan veritabanı sunucuları ve uygulama sunucuları üzerine inşa edilmiştir. Bu durum, yeni gelişmelere kolaylıkla adapte olma imkanını ve programların bakım kolaylığını sağlarken, bankanın kendi çalışma konularına özgü know-how birikimini sağlaması gibi önemli bir avantajı da beraberinde getirmektedir.
Genel olarak sistem iki katmanlı mimari üzerine kurulmuş olup, MKK entegrasyonu ile üç katmanlı bir yapı da kullanılmaya başlanmıştır.
İMKB üyesi banka ve aracı kurumlar, kendi ofis terminallerinden Takasbank bilgisayar sistemine on-line bağlanarak Takasbank ve MKK bünyesindeki işlemlerini gerçekleştirebilmektedirler. Üyelerin MKK bağlantıları da Takasbank üzerinden sağlanmaktadır. Ayrıca, dileyen aracı kurumlar, Takasbank Elektronik Transfer Sistemi-TETS vasıtası ile Merkez Bankası EFT sistemine erişerek, ödeme ve menkul kıymet transfer işlemlerini yapabilmektedirler.
Donanım: Takasbank sistem altyapısı, birbirlerinin alternatifi olarak kullanılabilecek çok sayıda sistem ve disk gruplarından meydana gelmiştir. Günlük işlemlerin yapılmakta olduğu Gerçek Ortam’da meydana gelebilecek bir veya birkaç sorun, daha önceden senaryoları hazırlanmış alternatif sistemlerin devreye alınmasıyla 2-3 dakika içerisinde minimum kesinti ile berteraf edilebilmektedir. Bu bakımdan sistem, Fault Tolerant bir yapıya sahiptir.
Beklenmedik Durumlarda ve Felaket Durumlarında Hizmet Sürekliliğinin Sağlanması: Takasbank'ın günlük rutin operasyonlarını kesintiye uğratabilecek herhangi bir olağanüstü durum sözkonusu olduğunda, bir önceki günün verilerine dönülmesini sağlamak amacıyla, uygulanmakta olan "Olası Durum Planı" (Contingency Plan) dahilinde tüm işlem ve verilerin yedeği (back-up) günlük olarak kartuşlara kaydedilmekte ve İstinye'deki İMKB Binasında bulunan kasalarda her türlü tehlikeye karşı korunacak şekilde saklanmaktadır.
Ayrıca, Takasbank nezdinde kurulmuş olan bir komite tarafından, doğal felaket durumlarında uygulanmak üzere bir "Acil Durum Planı" (Disaster Recovery Plan) geliştirilmiştir. Komite, felaket durumlarında ya da beklenmedik durumlarda Takasbank hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması amacıyla uygulanabilecek alternatif prosedürleri, gerekli yazılım , donanım ve back-up gerekliliklerini belirlemekle görevlendirilmiştir. Bu kapsamda, hizmet sürekliliğini kesintiye uğratabilecek her türlü risk göz önüne alınmış ve bu muhtemel riskler şu şekilde sıralanmıştır;
-
Beklenmedik yazılım ve donanım arızaları ve sorunları
-
Veri tabanında oluşabilecek sorunlar
-
Elektrik kesintisi vb. olası enerji sorunları
-
Üyelerin Takasbank'la aralarındaki on-line bağlantının her hangi bir nedenle kesintiye uğraması
-
Modem ya da "leased line" sorun ve arızaları
-
Türk Telekom kaynaklı muhtemel kesinti ya da sorunlar
-
Dahili bağlantılarda oluşabilecek sorunlar, network sorunları
-
Telefon santralinde oluşabilecek sorunlar
-
TCMB EFT ödeme sisteminden kaynaklanabilecek kesinti ya da sorunlar
-
SWIFT kaynaklı arıza ve sorunlar
-
Veri Yayın Kuruluşları ile bağlantıların kesintiye uğraması
-
Bilgi İşlem Merkezi tarafından gerçekleştirilmekte olan gün sonu işlemlerinde oluşması muhtemel sorunlar
Bu genel çalışma sonuçlandırıldıktan sonra, birimler bazında oluşabilecek tüm sorunlar ilgili birim elemanlarınca ayrıntılı bir şekilde belirlenmiş ve her sorun için alternatif felaket durum planı prosedürleri oluşturulmuştur.
Takasbank binasının beklenmedik durum sonucu hasar görmesi olasılığı göz önüne alınarak, bu felaket planının Takasbank binası dışında başka bir yerleşim alanında uygulamaya konmuştur. Söz konusu "Acil Durum Merkezi" (Disaster Recovery Center) için çeşitli alternatif yerleşim yerleri kolay erişilebilirlik, maliyet ve kısa zamanda operasyonlara devam edebilme olanakları açısından karşılaştırılmış değerlendirilmiştir. Şu anda Takasbank'ta toplanan veriler Acil Durum Merkezi'ne eşzamanlı olarak disk kopyalanması ve veritabanı replikasyonu gibi farklı iki metod kullanılarak aktarılmaktadır. Bunun yanı sıra iş kurtarma merkezindeki personelin çalışma ortamı işlem yapmaya hazırdır. Her sene mevcut planın işleyişi ve geçerliliği düzenli olarak test edilmektedir. Ayrıca, Takasbank'ta geliştirilen istemci uygulamaları, anlık ve online olarak Acil Durum Merkezi'nde de güncellenmektedir. Bu sayede, Takasbank'ta herhangi bir felaket yaşanması durumunda, aracı kurumların bağlantıları doğrudan kurtarma merkezine aktarılarak çalışmaların devam ettirilmesi garanti altına alınmaktadır. |