|
Ülkemizde sermaye piyasalarının hızlı bir şekilde gelişmesinin en temel dayanağı, takas ve saklama sistemlerinin sağladığı etkinlik ve güvenilirliktir. İMKB ile 2005 yılı Şubat ayında faaliyete geçen Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası (VOBAŞ) nezdindeki piyasaların tümünün takas işlemleri Takasbank tarafından sonuçlandırılmakta, bu kapsamda Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. ile aracı kuruluşlara fiziksel saklama hizmeti sunulmaktadır.
İMKB’nin faaliyete başladığı dönemde İMKB’de gerçekleştirilen alım-satım işlemlerine ilişkin teslim yükümlülükleri, piyasa katılımcıları tarafından Borsa dışında gerçekleştirilmekte iken 1988 yılında İMKB bünyesinde kurulan bir müdürlükle takas işlemleri Borsa bünyesinde yapılmaya başlanmış, 1992 yılı başından itibaren ise takas ve saklama görevi İMKB ve üyelerinin ortaklığı ile kurulan İ.M.K.B. Takas ve Saklama A.Ş.’ye tevdi edilmiştir. 23 Mart 1995 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 95/6551 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yatırım bankasına dönüştürülmüş olan Takasbank, 1996 yılı başından itibaren de ilgili mevzuat hükümlerine uygun bir çerçevede mali piyasalara yönelik bir şekilde ihtisas bankacılığı yapmaktadır.
Sektörün sahipliğinde, sektöre hizmet eden ve sektör tarafından yönetilen bir kurum olarak yapılanan Takasbank’ın ortaklık ve yönetim yapılanması da bu amaçlar gözetilerek oluşturulmuştur. 89 ortağı bulunan Takasbank’ın en büyük pay sahibi % 31,52 oranı ile İMKB’dir. Sermayenin kalan kısmını temsil eden paylar her bir ortağın payı %5’i geçmemek kaydıyla 88 ortağa aittir. Söz konusu payların %34,48’ine 19 farklı banka sahipken, kalan %34’lük son dilim 69 farklı aracı kuruma aittir. Nakdi ve gayri nakdi kredi mekanizmaları ile desteklenenen takas ve saklama işlemlerinin organize piyasalar ile entegre bir şekilde elektronik ortamda gerçekleştirilmesi ve kurulan Takasbank Elektronik Transfer Sisteminin (TETS) aracı kurumlara ulusal ödeme sistemine (EFT-EMKT) erişim imkanı sunması gibi hizmet ve uygulamalar, menkul kıymet ve nakit transferlerine etkinlik sağladığı gibi piyasa katılımcılarının gerçekleştirdikleri işlemlerden kaynaklanan borç ve alacaklarını valör kaybı olmaksızın güvenilir ve süratli bir şekilde ödenmesi ve tahsili imkanını da yaratmaktadır.
Menkul kıymet kredisi ve ödünç pay senedi piyasası gibi hizmet ve uygulamaları ile aracı kuruluşlara nakit ve menkul kıymet finansman imkanı sunan Takasbank, işletmekte olduğu para piyasası ile aracı kurum ve bankalar arasındaki para alış verişlerinin şeffaf, güvenilir ve sağlıklı bir yapıda gerçekleşmesini sağlamaktadır.
Takasbank'ın bir diğer merkezi fonksiyonu ise, "Ulusal Numaralandırma Kuruluşu" olarak, Türkiye'de ihraç edilen menkul kıymetlere uluslararası standartlarda tanımlama numarası olan ISIN (International Securities Identification Number) tahsisi yapmaktır.
Takasbank, ayrıca konumu itibariyle sahip olduğu menkul kıymet bilgi bankasındaki pek çok veriyi işleyerek; piyasa katılımcılarının, düzenleyici kurumların ve veri yayın kuruluşlarının kullanımına sunan bir kurum olma özelliğine sahiptir.
|